راهبرد جلوگیری از تورم ابدی
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ رابرت لیهی، روانشناس و مدیر مؤسسه آمریکایی درمان شناختی در نیویورک در کتاب «درمان نگرانی» می نویسد، «اگر مشکلی در طولانی مدت حل نشد، آن مورد، مشکل نیست؛ بلکه حقیقتی است که باید آن را پذیرفت». بیش از نیم قرن است تورم تبدیل به مسئله مهم اقتصادی شده است و گویی راه خروجی وجود ندارد. نه تنها حل نمی شود، بلکه از سطحی به سطح بالاتر صعود می کند.
گرچه دولت ها به طور کلی مدعی هستند علیه تورم اقدام می کنند؛ اما در درون سیاست ضد تورمی تورم تقویت می شود
البته عموم مردم کما بیش دیگر زندگی در قالب تورم های بالا را شوربختانه قبول کرده اند. شاید مهمترین روش برای زندگی در تورم شدید فراموش کردن آرزوی بزرگ و حتی کوچک است و قبول این حقیقت که زندگی در قالب تأمین حداقل معاش، آن هم با تنفس مصنوعی کالابرگ، یارانه و مقرری ماهانه باشد. اگر این دستگاه های تنفس مصنوعی (کالابرگ و ... ) به هر دلیلی قطع شود، شاید بخشی از جامعه امکان حداقل زندگی را از دست بدهند.
تا تورم هست بعید است به آرزوها فکر کنیم. تورم قاتل آرزوهای خانوارهاست؛ به ویژه اگر از نوع ابدی باشد. برخی کارشناسان بر این عقیده هستند در کنار «تورم ابدی» در آستانه تورم سه رقمی هستیم. اما راه جلوگیری از شدت و طولانی شدن تورم چیست؟
نیچه، فیلسوف بزرگ قرن نوزدهم می گوید، «اگر به چرایی موضوع بپردازیم، دیگر از چگونگی آن باکی نداریم؛ البته چرایی واقعی». تورم در ایران معمولی نیست، به نظر من ریشه تورم در ایران صرفاً نقدینگی و اقتصادی نیست. گرچه منکر اثر نقدینگی بر افزایش قیمت ها و تورم نیستم، اما ریشه تورم موضوع اقتصادی به ویژه بین المللی است. حال سؤال این است؛ شروط لازم برای عبور از این تورم طولانی چیست؟
شرط لازم برای جلوگیری از تورم مزمن «حاکمیت دولت بدون تورم» است. نخستین و مهمترین عامل تورم دولت است. گرچه دولت ها به طور کلی مدعی هستند علیه تورم اقدام می کنند؛ اما در درون سیاست ضد تورمی تورم تقویت می شود. اگر دولت ها چه در حوزه داخلی و چه در حوزه خارجی تنش زدایی کنند ذهن اقتصاد آرام می شود. این گزاره ها مطرح هستند:
- آرامش اقتصادی یعنی کاهش تورم
- تنش داخلی و تنش خارجی یعنی کاهش سرمایه گذاری، کاهش تولید و در نتیجه خلق تورم
- تنش مداوم یعنی تورم مدام
- تورم مداوم در بلندمدت یعنی تورم ابدی
در مقام مقابله، نخست باید جلوی شتاب تورم گرفته شود و سپس به هسته اصلی تورم حمله کرد
بنابراین نخستین گام برای جلوگیری از تداوم حکمرانی دولت های آرام؛ اما شرط کافی برای جلوگیری از تورم شهروندان بدون تورم است. افراد مانند مردم ژاپن باید تولیدگرا باشند، نه مصرف گرا. به هر حال بهره وری نیروی کار یعنی به هزینه کم می توان تولید بیشتر انجام داد. فرهنگ کار و ترویج بهره وری در کنترل تورم مؤثر است.
البته ناگفته نماند تحریم آمریکا از قانون تحریم ایران (قانون داماتو) گرفته تا تحریم هایی که به وسیله سناتورها تد کروز و لیندسی گراهام ضد ایرانی (که چندی پیش درگذشت) روی فشار به اقتصاد ایران مؤثر بودند. در این میان سناتور برنی سندز موضع مخالف سیاست های ضد ایرانی داشت و معتقد است تمام بحران اقتصادی و سیاسی از تفکرات صهیونیستی حاصل می شود.
گرچه جمهوری خواهان همیشه به دنبال فشار اقتصادی علیه ایران بودند، اما همه آنها یک طرف، دشمنی دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا با ایران قصه جدا دارد. ترامپ با پاره کردن برجام و اعمال سیاست های فشار حداکثری در سال های اخیر سبب تورم مازاد حیات عادی بر اقتصاد ایران شد. اکنون که کشورمان با آمیخته ای از جنگ و صلح روبروست، ما هم باید سیاست اقتصادی ای در پیش بگیریم که با فضای جاری سازگار باشد.
در مقام مقابله، نخست باید جلوی شتاب تورم گرفته شود و سپس به هسته اصلی تورم حمله کرد. راهبردی که رئیس کل بانک مرکزی اعلام کرده و هدف گذاری تورم زیر ۳۰ درصدی انجام شده، در این راستاست. امید است با رسیدن به تورم هدف گذاری شده در پایان دوره دولت چهاردهم شاهد تورم تک رقمی باشیم.